Navigate Up
Sign In
Loading

Fy Nghymdogaeth

Defnyddiwch eich cod post i ddod o hyd i gynghorwyr, cyfleusterau, dalgylchoedd ysgol lleol a mwy.

Find facilities in my area

Esbonio Craffu


Beth yw Craffu?

 
Mae Craffu’n sicrhau bod mwy o Gynghorwyr ynghlwm wrth y broses o lunio polisïau’r Cyngor a gwelliannau i wasanaethau, ac mae’n gwirio a chydbwyso’r penderfyniadau a wneir gan y Cabinet. Yng Nghaerdydd mae hyn wedi arwain at sefydlu pum Pwyllgor Craffu:
 

 

Mae naw Cynghorydd i bob Pwyllgor Craffu, sy’n dod o bleidiau gwleidyddol o fewn aelodaeth y Cyngor er mwyn adlewyrchu cyfansoddiad gwleidyddol cyffredinol y Cyngor. Mae’r Pwyllgor Craffu Plant a Phobl Ifanc hefyd yn cynnwys dau lywodraethwr rhiant cyfetholedig a dau gynrychiolydd cyfetholedig o Esgobaeth yr Eglwys yng Nghymru a’r Eglwys Gatholig.

 

Mae’r gwaith craffu yn cael ei gyflawni gan Aelodau etholedig nad ydynt yn rhan o Gabinet y Cyngor. Maent yn cydweithio i sicrhau bod y Cyngor yn atebol, yn agored ac yn dryloyw, gan weithredu pedair egwyddor craffu da Canolfan Craffu Cyhoeddus, sef:

  • ​Herio gwneuthurwyr polisïau a phenderfyniadau gweithredol fel ‘cyfaill beirniadol’. 
  • Galluogi’r cyhoedd i leisio eu barn a’u pryderon.​
  • Fe’u cynhelir gan ‘lywodraethwyr annibynnol eu meddwl’ sy’n arwain ac yn meddu ar y rôl graffu.
  • Yn gwthio gwelliant mewn gwasanaethau cyhoeddus. 


 

 

Mae pwyllgorau craffu gan amlaf yn cynnal eu cyfarfodydd bob mis. Dangosir manylion y cyfarfodydd, megis dyddiad, amser a lleoliad, ar Galendr Cyfarfodydd y Cyngor​​​​External link opens in a new window .​​​​​​​​​​​​​​

Mae’r cyfarfodydd yn agored i’r cyhoedd, oni bai eu bod yn gyfrinachol neu y craffir ar wybodaeth sydd wedi’i heithrio; os dyma’r achos, bydd hyn yn cael ei nodi’n glir ar agenda’r cyfarfod.
 
Gan amlaf, bydd yr Aelod Cabinet perthnasol yn gwneud datganiad i’r Pwyllgor a gall swyddogion wneud cyflwyniad byr. Gall y Pwyllgor wahodd tystion eraill i roi tystiolaeth i’r Pwyllgor, fel sefydliadau partner, rhanddeiliaid allanol, cynrychiolwyr defnyddwyr gwasanaeth a/neu eiriolwyr. Yna bydd gan Aelodau’r Pwyllgor gyfle i holi cwestiynau mewn perthynas â’r pwnc sy’n destun craffu. Bydd pwyllgorau fel arfer yn ystyried rhwng 2 a 4 prif eitem ym mhob cyfarfod. 
 
Wrth i’r cyfarfod ddirwyn i ben, bydd aelodau yn trafod ‘y ffordd ymlaen’ ac yn cytuno ar sylwadau, arsylwadau ac argymhellion i’w cyflwyno i’r Cabinet. Bydd y Pwyllgor hefyd yn ystyried p’un a oes angen craffu ymhellach ar bwnc. 
 
Ar adegau, bydd Pwyllgorau hefyd yn cael adroddiad ymchwiliad ‘Gorchwyl a Gorffen’ aelodau’r Pwyllgor. Rhaid i’r Pwyllgor roi ei gymeradwyaeth derfynol i’r adroddiad ac i’w argymhellion cyn ei anfon at y Cabinet.

Sut mae aelodau’n craffu ar fater?
 Wrth graffu ar fater neu bwnc, bydd aelodau’n cael y wybodaeth gefndir, manylion am y gwasanaeth neu’r polisi sy’n cael ei ystyried a’r prif rwystrau sy’n wynebu’r awdurdod mewn perthynas â’r gwasanaeth neu’r polisi hwnnw.
 
Diben y cwestiynu mewn cyfarfod Pwyllgor yw dysgu gan dystion, casglu gwybodaeth a dilysu gwybodaeth a gafodd ei rhoi yn flaenorol. 
 
Gall cwestiynu helpu i nodi pa mor effeithlon ac effeithiol yw ein gwasanaethau, pa mor deg ydynt i’n holl ddinasyddion, p’un a yw’n gwasanaethau’n perfformio’n dda, beth yw’r prif beryglon a sut y gellir eu gwella. 
Wrth graffu ar fater neu bwnc, bydd aelodau yn cael gwybodaeth gefndirol, manylion y gwasanaeth neu'r polisi dan sylw a'r heriau allweddol sy'n wynebu'r awdurdod mewn perthynas â gwella'r gwasanaeth neu’r polisi hwnnw.
 
Diben gofyn cwestiynau mewn cyfarfod Pwyllgor yw cael gwybodaeth gan dystion, a chasglu a dilysu gwybodaeth a roddwyd yn flaenorol.
 
Gall gofyn cwestiynau helpu i nodi pa mor effeithlon ac effeithiol yw ein gwasanaethau, pa mor deg ydynt o ran rhoi mynediad i bob dinesydd, p’un a yw ein gwasanaethau’n perfformio’n dda, beth yw’r risgiau allweddol a sut y gellir eu gwella.
Mae llunio rhaglen waith y Pwyllgor Craffu’n gam pwysig yn y broses graffu, gan ei fod yn nodi'r pynciau allweddol i'w hystyried yn y flwyddyn nesaf. Mae aelodau’r Pwyllgor Craffu yn llunio’r rhaglen waith yn gynnar ym mlwyddyn y Cyngor. 
 
Rhai o brif egwyddorion llunio rhaglen waith yw:
  
  • Dylai Craffu ychwanegu gwerth a cheisio gwelliannau yn narpariaeth gwasanaethau 
  • Dylai Craffu gynnwys partneriaid, rhanddeiliaid a’r cyhoedd, fel sy’n briodol
  • Dylai’r rhaglen waith fod yn hyblyg er mwyn gallu cynnwys pynciau wrth iddynt godi, a bod yn gyraeddadwy o fewn yr adnoddau sydd ar gael 

Mae pynciau ar gyfer y rhaglen waith yn dod o amrywiaeth eang o ffynonellau, gan gynnwys:  

  • Awgrymiadau a wnaed gan Aelodau’r Cyngor 
  • Awgrymiadau a wnaed gan uwch reolwyr 
  • Awgrymiadau a wnaed gan bartneriaid a rhanddeiliaid 
  • Canlyniadau ymgynghoriad cyhoeddus
  • Blaenraglen Cabinet y Cyngor 
  • Adroddiadau monitro perfformiad corfforaethol 
  • Cynlluniau Corfforaethol a chynlluniau Cyflenwi’r Cyngor 
  • Pynciau o adroddiadau monitro cyllidebau a Strategaeth Gyllideb y Cyngor 
  • Materion yn codi o adroddiadau archwilio ac arolygu 

Yn ogystal â’r pynciau a nodir gan aelodau, mae gan Bwyllgorau Craffu eitemau parhaol sy’n cael eu hystyried yn rheolaidd, fel monitro’r gyllideb a monitro perfformiad. 
 
Ar ôl i’r aelodau drefnu’r rhaglen waith, bydd yn bwysig iddynt nodi a chytuno ar y pynciau mwyaf pwysig i’w blaenoriaethu, y rhai lle mae eu gwaith yn ychwanegu’r gwerth mwyaf. Gellir trafod pynciau sy’n gofyn am ystyriaeth hir a manwl fel rhan o archwiliad grŵp ‘Gorchwyl a Gorffen’ a gellir eu cynnwys yn rhaglen waith gyffredinol y Pwyllgor Craffu. 
Proses yw Galw i Mewn lle y gall Cynghorydd Anweithredol Cyngor Caerdydd ofyn bod penderfyniad swyddogol diweddar a wnaethpwyd gan Gabinet y Cyngor neu uwch swyddog Cyngor Caerdydd sydd wedi’i ddirprwyo, yn cael ei ailystyried.

Rhaid gwneud cais Galw i Mewn o fewn saith niwrnod gwaith llawn yn dilyn cyhoeddi’r penderfyniad. Caiff penderfyniadau swyddogol eu cofnodi naill ai ar gofrestr benderfyniadau’r Cabinet neu ar gofrestr benderfyniadau’r Swyddog, fel sy’n berthnasol.

Cofrestrau penderfyniadau.​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​Dolen allanol yn agor mewn ffenest newydd


Yn ôl i frig y dudalen

 
​​ ​​ ​​​​​
English